Հոգեբան, հոգեթերապևտ, թե հոգեբույժ. ում դիմել և երբ

Շատերը հետաձգում են օգնության դիմելը միայն այն պատճառով, որ չգիտեն՝ որ դուռը թակել։ Հոգեբան, հոգեթերապևտ, հոգեբույժ. բառերը նման են, և թվում է, թե սխալ ընտրության դեպքում ժամանակ ու գումար կկորցնեք։ Իրականում սխալ դուռ չկա։ Լավ մասնագետը կասի, եթե ձեզ ավելի լավ կօգնի մեկ ուրիշը։ Ահա մի պարզ ուղեցույց։

Ով ինչով է զբաղվում

• Հոգեբույժը բժիշկ է, որը մասնագիտացել է հոգեկան առողջության ոլորտում։ Նա հետազոտում և ախտորոշում է, կարող է դեղորայք նշանակել և անհրաժեշտության դեպքում ուղղորդել հիվանդանոցային բուժման։
• Հոգեբանն ունի հոգեբանական, ոչ թե բժշկական կրթություն։ Հոգեբանը բժիշկ չէ և դեղորայք չի նշանակում։ Նա օգնում է հասկանալ հուզական դժվարությունները, կարող է կիրառել հոգեբանական թեստեր, խորհուրդ և աջակցություն է տալիս։
• Հոգեթերապևտն անցկացնում է հոգեթերապիա՝ կանոնավոր հանդիպումներ շաբաթների կամ ամիսների ընթացքում։ Նա աշխատում է մտքերի, զգացմունքների, վարքի, հարաբերությունների և մարմնի արձագանքների հետ։ Հոգեթերապևտ դառնում են և՛ հոգեբանները, և՛ բժիշկները՝ սովորելով կոնկրետ մեթոդներ, օրինակ՝ կոգնիտիվ-վարքային թերապիա (ԿՎԹ) կամ EMDR։

Ես ինքս հոգեբան և հոգեթերապևտ եմ։ Դեղորայք չեմ նշանակում։ Երբ տեսնում եմ, որ դեղերը կարող են օգնել, առաջարկում եմ դիմել հոգեբույժին, իսկ թերապիան շարունակում ենք զուգահեռ։

Թե ով կարող է իրեն հոգեբան կամ հոգեթերապևտ անվանել, ինչ կրթություն է պահանջվում և ում է պետք լիցենզիա, տարբեր երկրներում տարբեր է։ Որոշ տեղերում այս մասնագիտական անվանումները պաշտպանված են օրենքով, որոշ տեղերում՝ ոչ։ Ուստի մի՛ կողմնորոշվեք միայն անվանումով։ Միանգամայն նորմալ է մասնագետին հարցնել, թե որտեղ է սովորել, ինչ մեթոդով է աշխատում և արդյոք անցնում է սուպերվիզիա։ Լավ մասնագետը հանգիստ կպատասխանի։

Որտեղից սկսել. հաճախ հանդիպող իրավիճակներ

• Զգում եք, որ փակուղում եք, տագնապ կամ ծանրաբեռնվածություն կա, բայց առօրյա գործերը դեռ հասցնում եք։ Լավ սկիզբ է հոգեբանը կամ հոգեթերապևտը։
• Ճգնաժամ, կորուստ, բաժանում, տեղափոխություն այլ երկիր, ընտանեկան կոնֆլիկտ։ Սկսեք հոգեբանից։
• Տագնապ կամ խուճապային գրոհներ։ Սկսեք հոգեբանից կամ հոգեթերապևտից. ԿՎԹ-ն տագնապի դեպքում ամենաուսումնասիրված մեթոդներից է։ Եթե գրոհներն ուղեկցվում են կրծքավանդակի ցավով կամ այլ նոր մարմնական ախտանիշներով, նախ դիմեք բժշկին՝ մարմնական պատճառը բացառելու համար։
• Շատ ծանր ընկճվածություն. դժվարությամբ եք վեր կենում անկողնուց կամ աշխատում, դադարել եք նորմալ ուտել կամ քնել։ Հոգեբանից բացի դիմեք նաև հոգեբույժին կամ ընտանեկան բժշկին։
• Լսում կամ տեսնում եք այն, ինչ ուրիշները չեն լսում ու չեն տեսնում, հանկարծ էներգիան այնքան շատ է, որ քնի կարիք չեք զգում, մտքերը շատ են խառնվում։ Այստեղ հոգեբույժ է պետք։
• Ալկոհոլի կամ այլ նյութերի հետ կապված խնդիրներ։ Այստեղ նույնպես պետք է ներգրավված լինի բժիշկը։
• Ինքնասպանության մտքեր։ Մի՛ մնացեք դրանց հետ մենակ. ասեք մտերիմին և օգնություն ստացեք հենց նույն օրը։

Դեպրեսիա. ո՞վ է բուժում

Սա այն հարցերից է, որ ամենից հաճախ եմ լսում։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը հոգեբանական մեթոդները համարում է դեպրեսիայի առաջնահերթ բուժում։ Միջին և ծանր դեպրեսիայի դեպքում դրանք կարելի է համատեղել հակադեպրեսանտների հետ, իսկ թեթև դեպրեսիայի դեպքում հակադեպրեսանտներ սովորաբար չեն առաջարկվում։

Գործնականում սա նշանակում է՝

• Թեթև դեպրեսիայի դեպքում կարելի է սկսել հոգեբանից կամ հոգեթերապևտից։
• Երբ դեպրեսիան ծանր է, կամ միայն թերապիան երկար ժամանակ չի օգնում, դիմեք հոգեբույժին։ Դեղերը թերապիային չեն փոխարինում, բայց կարող են ուժ տալ թերապիայում աշխատելու համար։
• Արժե այցելել նաև ընտանեկան բժշկին։ Որոշ մարմնական խնդիրներ, օրինակ՝ վահանաձև գեղձի թույլ աշխատանքը, կարող են դեպրեսիայի նման ախտանիշներ տալ, և բժիշկը կարող է դա ստուգել անալիզներով։

Շատ հաճախ պատասխանը «կամ սա, կամ այն» չէ, այլ «և՛ մեկը, և՛ մյուսը»։

Ինչպես են նրանք աշխատում միասին

Լավ օգնությունը թիմային աշխատանք է։ Հոգեբույժը ախտորոշում է, ընտրում դեղորայքը և հետևում, թե ինչպես է ընթանում բուժումը։ Հոգեթերապևտը կանոնավոր հանդիպում է ձեզ հետ և աշխատում այն ամենի հետ, ինչը պահպանում է դժվարությունը՝ մտքեր, սովորություններ, հարաբերություններ, անցյալի փորձ։ Ձեր համաձայնությամբ մասնագետները կարող են միմյանց հետ կիսվել բուժման համար կարևոր տեղեկություններով։ Թե ինչ և ում հետ կիսվել, միշտ որոշում եք դուք։

Եվս մեկ բան։ Շատերը վախենում են «հոգեբույժ» բառից, կարծես նրա մոտ գնալը պիտակ է կպցնում։ Դա այդպես չէ։ Հոգեբույժը նույնպիսի բժիշկ է, ինչպես մյուսները, և ժամանակին դիմելը հաճախ նշանակում է ավելի կարճ ու հեշտ ճանապարհ։

Ինչպես հասկանալ, թե որտեղ եք հիմա

Եթե վստահ չեք, թե որքան լուրջ է վիճակը, կարող եք մեր կայքում անվճար անցնել PHQ-9 (դեպրեսիա) և GAD-7 (տագնապ) թեստերը։ Դրանք մի քանի րոպե են տևում։ Թեստը ախտորոշում չէ, բայց արդյունքն օգնում է որոշել, թե որտեղից սկսել, և այն կարող եք ցույց տալ մասնագետին։

Եթե մտքեր են գալիս ինքներդ ձեզ վնասելու մասին կամ որ ապրելն իմաստ չունի, ասեք մտերիմին, գրեք ինձ կամ զանգահարեք 911։

Առաջին քայլը

Եթե դեռ վստահ չեք՝ ձեզ հոգեբան է պետք, թե բժիշկ, գրանցվեք ինձ հետ 15 րոպեանոց անվճար ծանոթության տեսազանգի։ Կխոսենք այն մասին, թե ինչ է կատարվում, և ես անկեղծ կասեմ՝ կարող եմ օգնել, թե ավելի լավ է նախ դիմել այլ մասնագետի։ Հանդիպումներն անցնում են հայերեն կամ ռուսերեն՝ առցանց ցանկացած երկրից կամ առերես Երևանում։