Դեպրեսիա. նշանները, պատճառները և ինչպես դուրս գալ դրանից

Գրեթե բոլորն են ունենում օրեր, երբ ոչինչ չի ուզվում։ Դեպրեսիան այլ է. այն ամիսներով կարող է «անջատել» կյանքի գույները, ուժերը և հավատը, որ ամեն ինչ կարող է լավանալ։ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության գնահատմամբ՝ աշխարհում մեծահասակների մոտ 5 տոկոսն ապրում է դեպրեսիա։ Սա ամենահաճախ հանդիպող դժվարություններից մեկն է, որով դիմում են հոգեբանին, և լավ նորությունն այն է, որ այն լավ է բուժվում։

Դեպրեսիայի նշանները

Դեպրեսիան ազդում է ոչ միայն տրամադրության, այլև մտածողության, մարմնի և պահվածքի վրա։ Ամենից հաճախ նկատում են՝

• Ճնշված, դատարկ կամ «բթացած» տրամադրություն օրվա մեծ մասում։
• Հետաքրքրության և հաճույքի կորուստ նույնիսկ այն բաներից, որոնք նախկինում ուրախացնում էին։
• Հոգնածություն և ուժերի պակաս, երբ նույնիսկ լոգանք ընդունելը մեծ ջանք է պահանջում։
• Քնի փոփոխություններ՝ անքնություն, վաղ արթնացումներ կամ, հակառակը, շատ երկար քուն։
• Ախորժակի և քաշի փոփոխություններ։
• Դանդաղություն կամ, հակառակը, ներքին անհանգստություն, երբ դժվար է տեղում մնալ։
• Դժվարություններ կենտրոնանալու, հիշելու և որոշումներ կայացնելու հետ։
• Մեղքի և անարժեքության զգացում, խիստ ինքնաքննադատություն։
• Մտքեր, որ ավելի լավ կլիներ չլինել, կամ մտքեր մահվան մասին։

Երբ սա արդեն դեպրեսիա է

Մասնագետները նայում են երեք բանի՝ որքան երկար է տևում վիճակը, որքան հաճախ է այն լինում և որքան է խանգարում ապրել։ Եթե տրամադրությունն ընկած է կամ հետաքրքրությունը կորել է գրեթե ամեն օր առնվազն երկու շաբաթ, և դա ազդում է աշխատանքի, հարաբերությունների կամ ինքնախնամքի վրա, արժե դիմել մասնագետին։ Որոշ հիվանդություններ, օրինակ՝ վահանաձև գեղձի խնդիրները կամ սակավարյունությունը, կարող են նման ախտանիշներ տալ, ուստի լավ է ստուգվել նաև բժշկի մոտ։

Տխրություն, սուգ և դեպրեսիա

Տխրությունը և սուգը կորստի բնական արձագանքներ են. դրանք ցավոտ են, բայց սովորաբար գալիս են ալիքներով, և նրանց միջև տեղ կա ջերմ հիշողությունների և լավ պահերի համար։ Սգի ժամանակ մարդը սովորաբար պահպանում է հարգանքն ինքն իր նկատմամբ։ Դեպրեսիայի դեպքում վիճակը միապաղաղ է, և հաճախ միանում են «ես ոչինչ չարժեմ», «ամեն ինչում ես եմ մեղավոր» մտքերը։ Երբեմն սուգը վերածվում է դեպրեսիայի, և այդ դեպքում օգնությունը հատկապես կարևոր է։

Դեպրեսիայի պատճառները

Դեպրեսիան մեկ պատճառ չունի։ Սովորաբար միանում են մի քանի գործոն՝ ժառանգականություն և կենսաբանություն, երկարատև սթրես, կորուստներ և կյանքի մեծ փոփոխություններ, տրավմատիկ փորձ, մենակություն, քրոնիկ հիվանդություններ, քնի խանգարումներ։ Կարևոր է հիշել՝ դեպրեսիան կամքի թուլություն կամ ծուլություն չէ, և այն չի անցնում «ինքդ քեզ հավաքիր» խորհրդից։

Ինչն է օգնում

• Հոգեթերապիա։ Կոգնիտիվ-վարքային թերապիան և վարքային ակտիվացումը ամենաուսումնասիրված մեթոդներից են։ Թերապիայում աշխատում ենք այն մտքերի, զգացմունքների և սովորությունների հետ, որոնք պահում են դեպրեսիան։
• Դեղորայք։ Չափավոր և ծանր դեպրեսիայի դեպքում հոգեբույժը կարող է նշանակել հակադեպրեսանտներ։ Հաճախ ամենալավ արդյունքը տալիս է թերապիայի և դեղորայքի համադրությունը։
• Մարմին և ռեժիմ։ Կանոնավոր քունը, ցերեկային լույսը, թեկուզ կարճ զբոսանքները և շարժումն աջակցում են վերականգնմանը։
• Կապ մարդկանց հետ։ Դեպրեսիան մղում է մեկուսանալու, իսկ վստահելի մարդու հետ նույնիսկ կարճ զրույցը թուլացնում է նրա ուժը։

Փոքր քայլեր, որոնցից կարելի է սկսել այսօր

• Ընտրեք մեկ փոքր գործ օրվա համար և համարեք այն հաղթանակ, նույնիսկ եթե դա միայն զբոսանք է տան շուրջը։
• Արթնացեք և պառկեք մոտավորապես նույն ժամին։
• Ամեն օր դուրս եկեք ցերեկային լույսի տակ, գոնե 15 րոպեով։
• Գրեք մեկ մարդու, ում վստահում եք։ Կարելի է պարզապես ասել՝ «Հիմա ինձ համար դժվար է»։
• Մի՛ սպասեք մոտիվացիայի. դեպրեսիայի դեպքում գործողությունը սովորաբար գալիս է ցանկությունից առաջ։

Ինչպես աջակցել մտերիմին

Լսեք առանց խորհուրդների և գնահատականների, մի՛ ասեք «ուրախացիր» կամ «ուրիշներին ավելի վատ է»։ Առաջարկեք կոնկրետ օգնություն՝ միասին զբոսնել, ուտելիք պատրաստել, օգնել գրանցվել մասնագետի մոտ։ Եվ մի՛ մոռացեք հոգ տանել նաև ձեր մասին։

Եթե մտքեր են գալիս մահվան կամ ինքներդ ձեզ վնասելու մասին, մի՛ մնացեք դրանց հետ մենակ. ասեք մտերիմին, գրեք ինձ կամ զանգահարեք 911։

Որտեղից սկսել

Եթե կասկած ունեք, կարող եք անցնել PHQ-9 թեստը մեր կայքում. այն ընդամենը մի քանի րոպե է տևում։ Թեստը ախտորոշում չէ, բայց օգնում է հասկանալ, թե որքան լուրջ է վիճակը, իսկ արդյունքը կարող եք անվճար ուղարկել ինձ և քննարկել։ Դեպրեսիայից դուրս գալը հնարավոր է, և դա ավելի հեշտ է, երբ կողքին աջակցություն կա։